Teatr Olimpijski to ostatni projekt architektoniczny Andrei Palladia, uznawany za jego wybitne osiągnięcie, dorównujące znaczeniem Villi Capra (Rotondzie), Bazylice Palladiańskiej oraz Palazzo Chiericati. Ten unikatowy obiekt jest jedną z największych atrakcji turystycznych Vicenzy.
Historia Teatru Olimpijskiego
W 1579 roku słynny wenecki architekt wzbogacił swoje dzieło o wyniki studiów nad teatrem klasycznym. Wykorzystał interpretację traktatu Witruwiusza oraz własne badania ruin rzymskich teatrów. Teatr został zamówiony u Palladia przez Accademia Olimpica z Vicenzy, założoną w 1555 roku w celach kulturalnych i naukowych, w tym w celu promowania działalności teatralnej. Architekt był jednym z założycieli Akademii i do 1579 roku projektował dla niej tymczasowe sceny. Wtedy Akademia otrzymała stałą siedzibę w dawnych więzieniach Castello del Territorio. Scenerią była stara średniowieczna forteca, wielokrotnie przebudowywana i wykorzystywana przez lata jako więzienie i prochownia, zanim została opuszczona.
Mówi się, że Teatr Olimpijski w Vicenzy był pierwszym zamkniętym teatrem we Włoszech, ale stwierdzenie to jest nieścisłe. Jest to raczej ostatni przykład teatru antycznego, który prowadzi nas ku teatrowi współczesnemu. Członkowie Akademii Olimpijskiej pragnęli czegoś majestatycznego, nawiązującego do starożytnego Rzymu. Niestety, w kręgach rzymskich, florenckich i lombardzkich ostentacja rzymskiego majestatu zanikła już ponad 30 lat wcześniej. Projekt miał nawiązywać do starożytnych teatrów rzymskich opisanych przez Witruwiusza. Eliptyczna widownia z drewnianymi schodami i otaczającą ją kolumnadą ozdobioną posągami na fryzie. Prostokątna scena i imponujące proscenium o dwóch porządkach architektonicznych, otwarte trzema łukami i podkreślone półkolumnami, zawiera edykuły i nisze z posągami oraz panele z płaskorzeźbami. Geniusz Andrei Palladia pozwolił stworzyć przestarzałą architekturę w nieodpowiedniej przestrzeni, dostosowując ją do gustów i potrzeb epoki. Od samego początku aż do ukończenia Akademia zdawała sobie sprawę z przestarzałego pomysłu i próbowała go rozwiązać na bieżąco, wstawiając nowe, zmodernizowane scenografie.
Aktor zachowuje właściwe proporcje, póki pozostaje na proscenium, jednak musi unikać poruszania się w głąb sceny, by nie zniszczyć iluzji perspektywy.
Budowę teatru rozpoczęto w 1580 roku, w tym samym roku, w którym zmarł Palladio. Prace, prowadzone przez syna Sillę w oparciu o pozostawione notatki, dobiegły końca w 1584 roku i objęły wyłącznie caveę, loggię oraz proscenium. Pojawiło się wówczas wyzwanie stworzenia sceny „perspektywicznej”, którą Akademia przewidziała od początku, ale dla której Palladio nie pozostawił żadnego projektu. Zwrócono się zatem do Vincenza Scamozziego, najważniejszego architekta Vicenzy po śmierci mistrza.
Scamozzi zaprojektował drewnianą scenografię, imponującą iluzją perspektywy i dbałością o detale, zbudowaną specjalnie na inauguracyjne przedstawienie. Dokonał również niezbędnych korekt i uzupełnień w projekcie Palladia. Scamozziemu przypisuje się również autorstwo sąsiadujących sal Odeon i Antiodeum, a także oryginalnego portalu wejściowego.
Pierwszym przedstawieniem był „Król Edyp” Sofoklesa z 1585 roku, a odtworzonym miastem nie były Teby, lecz miasto renesansowe: elegancka Vicenza, utożsamiana ze starożytnymi Tebami. Efekt końcowy znacznie różni się od tego zaprojektowanego przez Andreę Palladia.
Plany Palladia zaginęły, więc akademicy wyobrazili sobie inną scenografię niż tę, którą pierwotnie zaplanowano, a nowy projekt Scamozziego okazał się strzałem w dziesiątkę. Współczesna scenografia idzie z duchem czasu zarówno pod względem technicznym i formalnym, jak i perspektywy. Efekt scenografii okazał się udany i dobrze przyjęty, dlatego po zakończeniu spektaklu idealne miasto pozostało integralną częścią teatru. Sława Teatru Olimpijskiego rozprzestrzeniła się na Wenecję, a następnie na cały kraj: wielu uznało go za ucieleśnienie humanistycznego marzenia o odrodzeniu sztuki klasycznej.
Drewniana, stiukowa scenografia powstała jako tymczasowa konstrukcja. Najnowsze badania wykazały, że pierwotny projekt Palladia przewidywał jedynie pojedynczą perspektywę, rozwiniętą przy centralnych drzwiach sceny, podczas gdy dwa boczne otwory miały pomieścić malowane tła. Cezura między dwoma skrzydłami ściennymi i „książęcy” sufit nad proscenium również pochodzą z projektu Palladia.
Teatr Olimpijski spełnił marzenie renesansowych twórców, którzy pragnęli stworzyć trwałą replikę budowli w duchu klasycznym. Projekt Palladia rekonstruuje teatr rzymski z archeologiczną precyzją opartą na wnikliwych badaniach tekstu Witruwiusza oraz ruin, które pozostały po antycznych kompleksach teatralnych. W ten sposób stanowi on swego rodzaju duchowy testament wielkiego architekta z Vicenzy.
Teatr Olimpijski stanowi ukoronowanie pracy Palladia, który poświęcił życie badaniu zasad klasycznej harmonii. Projektując ten obiekt, architekt osiągnął pełną zgodność z zasadami wielkiej architektury antycznej. W latach 1986–1987 kompleks został poddany pracom konserwatorskim. Obiekt funkcjonuje jako czynna scena koncertów muzyki klasycznej i spektakli, organizowanych wiosną w ramach festiwali „Settimane Musicali al Teatro Olimpico” oraz „Il Suono dell’Olimpico”, a jesienią podczas „Cicli di Spettacoli Classici”. W trosce o ochronę delikatnych elementów architektury zrezygnowano z montażu systemów ogrzewania i klimatyzacji.
Wizyta w Teatrze Olimpijskim w Vicenzy
Odwiedziłam Teatr Olimpijski kilkukrotnie i za każdym razem towarzyszyło mi uczucie, jakbym była tam po raz pierwszy. Zawsze inne wrażenia, nowe emocje i nigdy nuda w powrocie do znanego miejsca. Ostatni raz odwiedziłam teatr w zeszłym tygodniu; to było nowe doświadczenie, które pozwoliło mi lepiej docenić architekturę teatru. Miałam okazję uczestniczyć w 10-minutowym pokazie światła i dźwięku. Pomysł wydał mi się genialny, ponieważ różnorodne światła po prostu wzbogacają scenografię. Odnosi się wrażenie bycia w prawdziwym mieście (idealnym). Światła podkreślają perspektywę architektury, wywołując wrażenie, że za chwilę ktoś przejdzie przez ulicę. Po zakończeniu spektaklu jest czas na zrobienie kilku zdjęć, zmianę perspektywy i obserwowanie teatru z włączonymi wszystkimi światłami. Miejsca dla widzów nazywane są cavea, terminem używanym w teatrach i amfiteatrach starożytności. Przestrzeń, która staje się centrum uwagi w Teatro Olimpico: eliptyczna cavea zamiast półkolistej, a orkiestra wydaje się ściśnięta z powodu braku miejsca.
Andrea Palladio zmarł przed ukończenia teatru, dlatego dziś proscenium, orkiestra i cavea są rozbieżne i nie mogą się połączyć. Z pewnością, gdyby miał taką możliwość, Palladio znalazłby rozwiązanie!
Przydatne informacje
Teatr Olimpijski jest czynny od wtorku do niedzieli. W okresie zimowym w godzinach 9:00–17:00, a latem 10:00–18:00. Bilet wstępu kosztuje 12 euro; obiekt jest również objęty kartami Vicenza Card oraz 4 Musei Card. Zwiedzanie odbywa się indywidualnie, z ograniczeniem liczby osób wpuszczanych co pół godziny.
Spodobał Ci się tekst? Teraz czas na Ciebie. Będzie mi miło, jeśli zostaniemy w kontakcie:
- Odezwij się w komentarzu, dla Ciebie to chwila, dla mnie to bardzo ważna wskazówka.
- Jeśli uważasz, że wpis ten jest wartościowy lub chciałbyś podzielić się z innymi czytelnikami – udostępnij mój post – oznacza to, że doceniasz moją pracę.
- Bądźmy w kontakcie, polub mnie na Facebooku. Codziennie nowe zdjęcia, inspiracje, ciekawe informacje.
- Dołącz do mojej grupy Włochy po mojemu.
- Śledź mnie na Instagramie @kalejdoskoprenaty!
- Otrzymuj ‚List z Włoch’ zapisując się na newsletter.
- A jeśli lubisz jak opisuje Włochy, to kup moją książkę
Pozdrawiam
Renata




Brak komentarzy
Prześlij komentarz