17 grudnia 2020

Kolędy włoskie i piosenki świąteczne

Włochy cieszą się wieloma świątecznymi piosenkami dobrze znanymi na całym świecie: mnóstwo utworów, które kojarzą się z tradycją katolicką, takich jak Adeste Fideles czy Silent Night (z niemieckiego pochodzenia i przetłumaczone na włoski jako Astro del Ciel).
Czy wiesz, że pierwsze pieśni bożonarodzeniowe narodziły się we Włoszech?
Kolędy włoskie i piosenki świąteczne
Źródło zdjęcia
Najwcześniejsze hymny bożonarodzeniowe pochodzą z Rzymu z IV wieku. Muzyka bożonarodzeniowa ma swoje korzenia w liturgii chrześcijańskiej: zanim powstały pieśnie, które wszyscy znamy i kochamy, pieśni bożonarodzeniowe były łacińskimi hymnami o teologicznym znaczeniu. Były one częścią pierwszych obchodów Bożego Narodzenia. Był to wiek wielkich świętych i Ojców Kościoła i jednym z nich był święty Ambroży z Mediolanu — biskup i teolog, który skomponował jeden z pierwszych znanych hymnów liturgicznych na cześć Bożego Narodzenia „Veni, Redemptor Gentium” (co tłumaczy się jako „Przyjdź, Odkupicielu ludu”), teologiczną interpretację znaczenia Bożego Narodzenia. 

Tak naprawdę przez pierwsze stulecia obchodów muzyka bożonarodzeniowa była ciężka i podniosła — miała niewiele wspólnego z dzisiejszymi pieśniami. Były to fragmenty skupione wokół idei Wcielenia Słowa, Jezusa i odkupienia człowieka poprzez Jego ofiarę.

Dopiero w XIII wieku muzyka bożonarodzeniowa się zmieniła. Następuje to dzięki Świętemu Franciszkowi z Asyżu, który wyprowadza pokorne człowieczeństwo Jezusa i czułą miłość Jego Matki na pierwsze miejsce, pozostawiając teologię i jej interpretację skryptoriom klasztorów. W okresie Bożego Narodzenia ludzie śpiewają pieśni na cześć miłości: Jezusa do ludzkości, Maryi do Jej Syna i ludzkości do obojga. Pomimo tak ogromnej zmiany treści i przesłania Franciszek nie pozostawił nam żadnej kompozycji, mimo że jego znaczenie w odniesieniu do Bożego Narodzenia jest dobrze naznaczone faktem, że stworzył pierwszą szopkę. Z tego też powodu św. Franciszek jest często wspominany z czułością o tej porze roku. 

Wkrótce po śmierci Franciszka franciszkanie zaczęli komponować pierwsze „nowoczesne” pieśni bożonarodzeniowe: ich muzyka obejmowała i opisywała poczucie miłości, spokoju i ciepła, które dziś kojarzymy z Bożym Narodzeniem. Główną różnicą między tymi kompozycjami a hymnami teologicznymi z poprzednich stuleci był, oprócz oczywiście tekstu i treści, fakt, że zostały one skomponowane w wulgarnym języku włoskim, a nie po łacinie. Dla tych z Was, którzy nie są zaznajomieni z terminologią, „wulgarny” nie odnosi się do czegoś wulgarnego, ale do języka, który wyewoluował z łaciny na przestrzeni wieków i którym do tego czasu mówiła znaczna większość ludzi. W tych pieśniach nowo narodzony Jezus jest często opisywany z głęboką ludzką miłością: dolce nostro fratellino (nasz najsłodszy braciszek), bambolino (mała laleczka), Jesulino (mały Jezus), to tylko niektóre wyrażenia, których używano do opisania Dzieciątka Jezus.

Zaledwie w XVII wieku powstaje najpiękniejsza kolęda bożonarodzeniowa. Jeśli zmiana kierunku w treści nastąpiła w trakcie i wkrótce po życiu św. Franciszka z Asyżu (XIII wiek), to właśnie siedemnasty wiek podarował Włochom ich ulubioną pieśń bożonarodzeniową, cudowną i wzruszającą Tu Scendi dalle Stelle.


Bez muzyki nie ma dla mnie Świąt Bożego Narodzenia. Przeżyję bez śniegu, barszczu i nawet bez prezentów. Ale kolędy to dla mnie pozycja obowiązkowa!

Święta Bożego Narodzenia zbliżają się i pozostając wierna tradycji, nie mogłam nie zapewnić Wam kolekcji zawierającej najpiękniejsze świąteczne włoskie kolędy. To, co tu znajdziecie, to w rzeczywistości lista składająca się z piosenek i kolęd, wszystkie w języku włoskim, od klasyków, takich jak Bianco Natale i Tu scendi dalle stelle. 

Jeśli tak jak ja uwielbiacie śpiewać, z przyjemnością dowiecie się, że nie brakuje świątecznych melodii, które możcie  zaśpiewać po włosku. Przekonacie się, że niektóre mają bardzo znajomą melodię, podczas gdy inne to oryginalne włoskie kreacje. W tym artykule przygotowałam moją listę najpopularniejszych włoskich piosenek bożonarodzeniowych (lub canti di Natale), z którymi możecie się spotkać, odwiedzając Włochy. Do każdej piosenki dołączyłam również film na YouTube, w którym można usłyszeć melodię oraz włoski tekst, który pomoże Wam zaśpiewać. 

Jeżeli migają do Was choinkowe lampki a dom pachnie pieczonymi wypiekami, to teraz jeszcze włączcie moją playlistę z najpiękniejszymi włoskimi kolędami. Zapewniam Was, że niektóre z nich są wyjątkowo subtelne i umilą Wam świąteczne przygotowania.

TU SCENEDI DALLE STELLE

Tu scendi dalle stelle, znana również jako Canzoncina a Gesù Bambino lub po prostu A Gesù Bambino, to kolęda skomponowana w grudniu 1754 roku w Nola przez biskupa i świętego Alfonso Maria de 'Liguori założyciela zgromadzenia redemptorystów. Wersja włoska pochodzi z Neapolu i w języku neapolitańskim ma tytuł Quanno Nascette Ninno.
Jest ona tradycyjnie grana pod koniec pasterki w każdą Wigilię i jest to pierwsza bożonarodzeniowa piosenka, której uczy się śpiewać dzieci. Jej teksty doskonale symbolizują ten ideał miłości do nowo narodzonego Jezusa, który zaproponował św. Franciszek, a melodia jest piękna i przejmująca. Tu Scendi dalle Stelle jest tradycyjnie grana przez zampogne, włoską odmianę dudy i jest to kwintesencja włoskiej piosenki bożonarodzeniowej.

Tu można zobaczyć wersję zaśpiewaną przez Andrea Bocelli

Słowa:

Tu scendi dalle stelle, o Re del cielo,
e vieni in una grotta al freddo e al gelo,
e vieni in una grotta al freddo e al gelo.
O Bambino mio divino,
io ti vedo qui tremar;
o Dio beato!
Ahi quanto ti costò l'avermi amato!
ahi quanto ti costò l'avermi amato!
A te, che sei del mondo il Creatore,
mancano panni e foco(*), o mio Signore,
mancano panni e foco, o mio Signore.
Caro eletto pargoletto,
quanto questa povertà
più m'innamora,
giacché ti fece amor povero ancora,
giacché ti fece amor povero ancora.
Tu lasci il bel gioir del divin seno,(**)
per venire a penar su questo fieno,
per venire a penar su questo fieno.
Dolce amore del mio core,
dove amor ti trasportò?
O Gesù mio,
perché tanto patir? Per amor mio!
perché tanto patir? Per amor mio!
Ma se fu tuo voler il tuo patire,
perché vuoi pianger poi, perché vagire?
perché vuoi pianger poi, perché vagire?
Sposo mio, amato Dio,
mio Gesù, t'intendo sì!
Ah, mio Signore,
tu piangi non per duol, ma per amore,
tu piangi non per duol, ma per amore.
Tu piangi per vederti da me ingrato
dopo sì grande amor, sì poco amato,
dopo sì grande amor, sì poco amato!
O diletto del mio petto,
se già un tempo fu così,
or te sol bramo:
caro non pianger più, ch'io t'amo e t'amo,
caro non pianger più, ch'io t'amo e t'amo.
Tu dormi, Ninno mio, ma intanto il core
non dorme, no ma veglia a tutte l'ore,
non dorme, no ma veglia a tutte l'ore.
Deh, mio bello e puro Agnello,
a che pensi? dimmi tu.
O amore immenso,
"Un dì morir per te" – rispondi – "io penso",
"Un dì morir per te" – rispondi – "io penso".
Dunque a morire per me, tu pensi, o Dio
ed altro, fuor di te, amar poss'io?
ed altro, fuor di te, amar poss'io?(***)
O Maria, speranza mia,
s'io poc'amo il tuo Gesù,
non ti sdegnare
amalo tu per me, s'io nol so amare!
amalo tu per me, s'io nol so amare!

(*) Wariant: Non sono panni e foco.
(**) Wariant: Tu, che godi il gioir nel divin seno, come vieni penar su questo fieno; altrove: Tu lasci il bel gioir del divin seno, per venir penar su questo fieno.
(***) Wariant: Ed altr'oggetto amar come poss' io?

ADESTE FIDELES

Podczas Mszy Pasterskiej w Watykanie w Bazylice św. Piotra usłyszymy przepiękną pieśń-hymn katolicki skomponowaną specjalnie na okres świąt Bożego Narodzenia. Historia Adeste Fideles zawsze była owijana tajemnicą i niestety do dziś nie jest możliwe ustalenie z całą pewnością, kto mógłby być autorem tekstu i muzyki.
Przez okres tekst przypisywano San Bonaventura, włoskiemu uczonemu z XIII wieku, w innych momentach historycznych różnym mnichom portugalskim, niemieckim, hiszpańskim i cystersom. Muzykę przypisywano wielu kompozytorom, w tym angielskim muzykom John Reading, ojcu i synowi, Haendelowi i Marcosowi Antonio da Fonesca (1762-1830), portugalskiemu muzykowi, aż po brytyjskiego muzyka Johna Francisa Wade'a. Wersja Adeste Fideles, która dotarła do nas i którą wszyscy znamy, jest dziełem Johna Francisa Wade, zakonnika katolickiego prawdopodobnie urodzonego w 1711 roku w Anglii i zmarłego 16 sierpnia 1786 roku w Douai we Francji. John Francis Wade zarabiał na życie kopiując i sprzedając proste pieśni oraz nauczając łacińskich i religijnych pieśni. To dzięki kopii Wade'a śpiewająca Adeste Fideles stała się popularna. Wydaje się, że jego kopia Adeste Fideles została wyprodukowana w 1743 roku.
 

Tu można zobaczyć wersję zaśpiewaną przez Luciano Pavarotti

Słowa po łacińsku:

Adeste fideles læti triumphantes,
venite, venite in Bethlehem.
Natum videte Regem angelorum.
Venite adoremus, venite adoremus,
venite adoremus Dominum.
En, grege relicto, humiles ad cunas,
vocati pastores adproperant.
Et nos ovanti gradu festinemus.
Æterni Parentis splendorem æternum,
velatum sub carne videbimus,
Deum infantem pannis involutum. Pro nobis egenum et fœno cubantem
piis foveamus amplexibus;
sic nos amantem quis non redamaret?
Oh fedeli venite trionfanti e gioiosi
venite, venite a Betlemme.
Ammirate il Re degli angeli che è nato.
Venite adoriamo, venite adoriamo,
venite adoriamo, il Signore.
Ecco: lasciato il gregge
gli umili pastori si affrettano chiamati verso la culla.
Anche noi affrettiamoci con passo di giubilo.
Vedremo celato sotto un corpo umano
l'imperituro splendore del Padre Eterno:
Dio bambino, avvolto con dei panni.
Scaldiamo con pii abbracci
(lui che si è fatto) povero per noi e che giace sul fieno.
Chi non amerebbe a sua volta colui che ama noi in tal modo?

Słowa po włosku:

Venite, fedeli, l’angelo ci invita,
venite, venite a Betlemme.
Nasce per noi Cristo Salvatore.
Venite, adoriamo, venite, adoriamo,
venite, adoriamo il Signore Gesù!
La luce del mondo brilla in una grotta:
la fede ci guida a Betlemme.
Nasce per noi Cristo Salvatore.
La notte risplende, tutto il mondo attende:
seguiamo i pastori a Betlemme.
Nasce per noi Cristo Salvatore.
“Sia gloria nei cieli, pace sulla terra”
un angelo annuncia a Betlemme.
Nasce per noi Cristo Salvatore. Il Figlio di Dio, Re dell’universo,
si è fatto bambino a Betlemme.
Nasce per noi Cristo Salvatore.

A NATALE PUOI

Jest to jedna z najbardziej znanych i śpiewanych piosenek bożonarodzeniowych ostatnich lat. Stała się melodią, którą praktycznie każdy nuci. Nazywa się „Na Boże Narodzenie możesz” i pochodzi z reklamy dobrze znanego włoskiego produktu cukierniczego Panettone. 

Tu można zobaczyć wersję zaśpiewaną przez Robertę Bonanno

Słowa:

A natale puoi
Fare quello che non puoi fare mai:
Riprendere a giocare,
Riprendere a sognare,
Riprendere quel tempo
Che rincorrevi tanto.
È Natale e a Natale si può fare di più,
è Natale e a Natale si può fare di più,
è Natale e a Natale si può fare di più,
Per noi, a Natale puoi.
A Natale puoi
Dire ciò che non riesci a dire mai:
Che bello è stare insieme,
Che sembra di volare,
Che voglia di gridare
Quanto ti voglio bene.
È Natale e a Natale si può fare di più,
è Natale e a Natale si può fare di più,
è Natale e a Natale si può fare di più,
Per noi, a Natale puoi.
È Natale e a Natale si può fare di più,
è Natale e a Natale si può fare di più,
è Natale e a Natale si può fare di più,
Per noi, a Natale puoi.
Luce blu,
C'è…

ASTRO DEL CIELO

Włoska wersja Cichej nocy, zatytułowana Astro del ciel, nie jest tłumaczeniem tekstu niemieckiego, ale oryginalnym tekstem napisanym przez księdza z Bergamo Angelo Meli (1901-1970) i ​​opublikowanym w 1937 roku przez Edizioni Carrara z Bergamo.
Jest uważana za jedną z najpiękniejszych piosenek bożonarodzeniowych i niewątpliwie jest jedną z najbardziej znanych.  

Tu można zobaczyć wersję zaśpiewaną przez Laurę Pausini

Słowa:

Astro del ciel, Pargol divin, mite Agnello Redentor!
Tu che i Vati da lungi sognar, tu che angeliche voci nunziar,
luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
Astro del ciel, Pargol divin, mite Agnello Redentor!
Tu di stirpe regale decor, Tu virgineo, mistico fior,
luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
Luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
Astro del ciel, Pargol divin, mite Agnello Redentor!
Tu disceso a scontare l'error, Tu sol nato a parlare d'amor, luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!
Luce dona alle genti, pace infondi nei cuor!

BUON NATALE A TUTTO IL MONDO

Tu można zobaczyć wersję zaśpiewaną przez Domenico Modugno

Słowa:

Buon Natale A Tutto Il Mondo
Dicembre
Odore di castagne per le strade
Eheheh
Fa freddo e il vento va dicendo nei camini
Almeno questa notte
Dimentichiamo il male
Buon natale a tutto il mondo
Che stanotte veglierà
Buon natale
Sotto la neve
Ogni casa risplenderà
Se a te nessuno
Stanotte vicino sarà
Da te la mia voce verrà
Buon natale a tutto il mondo
Buon natale con tutto il cuore
Se a te nessuno
Stanotte vicino sarà
Da te la mia voce verrà
Buon natale a tutto il mondo
Buon natale con tutto il cuore
Buon natale a tutto il mondo.

BIANCO NATALE

White Christmas to piosenka napisana przez Irvinga Berlina, której teksty zostały zaoinspirowane opadami śniegu. Wykonano niezliczone wersje tej piosenki, z których wiele w języku włoskim pod tytułem Bianco Natale.Tekst wersji włoskiej napisał Filibello.
Tu można zobaczyć wersję zaśpiewaną przez Irenę Grandi.

Słowa:

Quel lieve tuo candor, neve,
Discende lieto nel mio cuor.
Nella notte santa
Il cuore esulta
D'amor: è Natale ancor!
E viene giù dal ciel, lento,
Un canto che consola il cuor
Che mi dice: spera anche tu
è Natale, non soffrire più.
Nella notte santa
Il cuore esulta
D'amor: è Natale ancor!
E viene giù… 

GESÙ BAMBINO

Dzieciątko Jezus to włoska kolęda skomponowana przez Pietro Yona w 1917 roku. Melodia została użyta przez Fredericka H. Martensa w wersji angielskiej kolędy „When Blossoms Flowered 'mid the Snows”. 

Tu można zobaczyć wersję zaśpiewaną przez Luciano Pavarotti

Słowa:

Nell'umile capanna
nel freddo e povertà
è nato il Santo pargolo
che il mondo adorerà.
Osanna, osanna cantano
con giubilante cor
i tuoi pastori ed angeli
o re di luce e amor.
Venite adoremus
venite adoremus
venite adoremus
Dominum.
O bel bambin non piangere
non piangere, Redentor!
la mamma tua cullandoti
ti bacia, O Salvator.
Osanna, osanna cantano
con giubilante cor
i tuoi pastori ed angeli
o re di luce e amor.
Venite adoremus
venite adoremus
venite adoremus
Dominum.
Ah! venite adoremus
Ah! adoremus Dominum
venite, venite
venite adoremus
adoremus
Dominum.

Spodobał Ci się tekst? Teraz czas na Ciebie. Będzie mi miło, jeśli zostaniemy w kontakcie: 

  • Odezwij się w komentarzu, dla Ciebie to chwila, dla mnie to bardzo ważna wskazówka.
  • Jeśli uważasz, że wpis ten jest wartościowy lub chciałbyś podzielić się z innymi czytelnikami – udostępnij mój post – oznacza to, że doceniasz moją pracę. 
  • Bądźmy w kontakcie, polub mnie na Facebooku. Codziennie nowe zdjęcia, inspiracje, ciekawe informacje. 
  • Dołącz do mojej grupy Włochy po mojemu.
  • Śledź mnie na Instagramie @kalejdoskoprenaty
  • Otrzymuj ‚List z Włoch’ zapisując się na newsletter

Pozdrawiam 


Renata

Share:

Brak komentarzy

Publikowanie komentarza

Korzystając z tego formularza, zgadzasz się na przechowywanie i przetwarzanie Twoich danych podanych w formularzu (IP oraz jeśli zostały podane: podpis, adres mail, strona www) przez tę stronę. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w Polityce prywatności.

Kalejdoskop Renaty