10 włoskich rzeźb, które miały decydujący wpływ na rozwój sztuki

Włochy to kraj pełen inspiracji. Dekadencka architektura, rzymskie dziedzictwo i burzliwa historia, a do tego piękne widoki – dlatego artyści, poeci i filozofowie tak chętnie tu przyjeżdżają. Kraj ten uznawany jest za miejsce, gdzie narodził się renesans, a później rozwinęły się barok i neoklasycyzm.
Włochy od zawsze odgrywały kluczową rolę w rozwoju sztuki. Z ich 55 obiektami światowego dziedzictwa – liczbą, która jest większa od każdej innej liczby na świecie – do dziś pozostają w centrum międzynarodowej sceny artystycznej.

W tym artykule wyselekcjonowałam dla Was dziesięć włoskich rzeźb, które moim zdaniem miały największy wpływ na rozwój sztuki. Te posągi przetrwały wieki i nadal zachwycają turystów. Oto dziesięć najwspanialszych.

1. Pieta Michała Anioła Buonarrotiego

W Bazylice Świętego Piotra w Watykanie można podziwiać jedno z najbardziej przejmujących dzieł Michała Anioła – Pietę. To arcydzieło przedstawia Matkę Boską trzymającą ciało Jezusa, a jej twarz wyraża smutek i spokój. Zdumiewające detale oraz kunszt Michała Anioła nadają marmurowi miękkość, czyniąc Maryję i Chrystusa niemal realistycznymi. Każda fałda szaty Maryi i każdy szczegół postaci Chrystusa są wykonane z precyzją, która sprawia, że czujesz się świadkiem prawdziwej chwili żalu i czułości.
Znam inną, mniej popularną wersję tej rzeźby, która jest mi bardzo bliska. Znajdziesz ją w sercu Mediolanu, w świątyni San Sebastiano. Ta wspaniała Pieta została wyrzeźbiona kunsztownymi rękami włoskiego artysty Benedetta Cacciatoriego. Michał Anioł w swojej Piecie w Watykanie umieścił głowę Jezusa niżej. U Cacciatoriego Maryja przytula policzek do głowy Jezusa i patrzy w górę. Ta subtelna wariacja nadaje rzeźbie głęboki charakter tragedii i emocji.

2. Chrystus spowity całunem z kaplicy Sansevero

Giuseppe Sanmartino stworzył „Chrystusa spowitego całunem”, który jest jedną z najpiękniejszych i najbardziej wartych zobaczenia rzeźb we Włoszech. Wykonana w 1753 roku, rzeźba ta jest powszechnie uznawana za jedno z najwybitniejszych arcydzieł rzeźbiarskich.
Zleceniodawcą był Raimondo di Sangro, znany i wpływowy arystokrata epoki. Co ciekawe, rzeźba pierwotnie miała znaleźć się w rodzinnym mauzoleum pod kaplicą, ale los postanowił inaczej. Zadanie to powierzono początkowo Antoniemu Corradiniemu, ale jego przedwczesna śmierć skłoniła Sanmartino do przejęcia artystycznej pałeczki. Zlecono mu wyrzeźbienie z marmuru posągu zmarłego Jezusa, mającego naturalną wielkość. Posąg ten miał być przykryty czymś przypominającym przezroczysty całun, również wyrzeźbionym z marmuru.

Wspaniałość dzieła tkwi w detalach: Chrystus leży na materacu, owinięty welonem, który idealnie dopasowuje się do każdego konturu Jego ciała. Umiejętność Sanmartino, by oddać głębokie cierpienie Chrystusa poprzez detale na całunie, uczyniła tę rzeźbę nieśmiertelną. U stóp rzeźby, z niezwykłą precyzją, wyrzeźbione są narzędzia Męki Pańskiej – korona cierniowa, szczypce i gwoździe.

Na przestrzeni wieków wyjątkowe wykonanie całunu zrodziło fascynujące legendy. Kiedyś wierzono, że całun stworzono alchemicznie. Teraz wiemy z dokumentów i analiz, że jest cały z marmuru.

Rzeźba była tak piękna i kunsztowna, że zachwyciła wielu, między innymi Antonio Canovę, markiza de Sade i dyrygenta Riccardo Mutiego. Z biegiem czasu „Chrystus spowity całunem” wpłynął również na kulturę popularną, stając się symbolem rozpoznawalnym i podziwianym na całym świecie.

3. Porwanie Prozerpiny przez Plutona Berniniego

W ciągu sześciu dekad swojej działalności Bernini stworzył wiele emblematycznych dzieł, które naznaczyły historię sztuki i nadal zachwycają widzów. Był wirtuozem techniki, a jego rzeźby wyrażały niezwykłe emocje. Wzrost popularności Berniniego w świecie sztuki nabrał jednak przyspieszenia w 1623 roku, wraz z wyborem Urbana VIII na tron papieski. Pragnąc promować renesans artystyczny, papież dostrzegł w artyście spadkobiercę Michała Anioła, geniusza zdolnego wznieść sztukę na najwyższy poziom.

„Porwanie Prozerpiny” Gian Lorenzo Berniniego to zachwycający przykład barokowego kunsztu. Ta rzeźba pięknie ukazuje intensywny moment, gdy Pluton porywa Prozerpinę, córkę Ceres. Niezwykły realizm widać w detalach: zarówno w rozpuszczonych włosach Prozerpiny, napiętych mięśniach Plutona i wgłębieniu jego palców w jej ciele, jak i w delikatnej draperii. Tę zachwycającą rzeźbę znajdziesz w Galerii Borghese w Rzymie.

4. Psyche budzona przez pocałunek Kupidyna Antonia Canovy

„Psyche budzona przez pocałunek Kupidyna” Antonia Canovy to jedno z tych dzieł, które pozostawiają bez słowa! Wyobraź sobie, że stoisz w Luwrze, otoczony takim arcydziełem. Canova wziął zimny, twardy marmur i w jakiś sposób przekształcił go w coś miękkiego, delikatnego i żywego. Niemal czujesz ciepło i czułość między Kupidynem a Psyche, ich miłość uchwyconą w tej idealnej chwili przed pocałunkiem. Fałdy materiału wydają się tak lekkie, jakby mogły się poruszać przy najmniejszym wietrze. Dzieło Canovy przypomina nam, że prawdziwa sztuka tchnie życie, nawet poprzez kamień.

5. Apollo i Dafne Berniniego

Kolejne genialne dzieło Gian Lorenza Berniniego, „Apollo i Dafne”, znajduje się w Galerii Borghese w Rzymie. Rzeźba ukazuje dramatyczny moment ścigania przez boga Apolla nimfy Dafne, przemieniającej się w drzewo laurowe aby uniknąć jego zalotów. Kunszt Berniniego w rzeźbieniu dynamicznych scen jest niezrównany. Widać to po misternych detalach: palce postaci stają się gałęziami, a stopy wrastają w ziemię.

6. Dawid Michała Anioła Buonarrotiego

Dawid Michała Anioła to jedna z rzeźb, które definiują włoską sztukę. Ta kolosalna postać stoi dumnie we florenckiej Galerii Akademii, uchwycając zarówno siłę, jak i elegancję. Kiedy patrzę na Dawida, zachwycam się detalami oraz tym, jak Michał Anioł wyrzeźbił każdy mięsień. Imponuje mi też intensywny wyraz jego twarzy - gotowość do działania i spokój jednocześnie. Michał Anioł połączył siłę i wdzięk, przypominając o sile, która w nas drzemie. To arcydzieło budzi powszechny zachwyt.

7. Herkules i Kakus Baccia Bandinellego 

„Herkules i Kakus” stoi tuż przy wejściu do Palazzo Vecchio na florenckim Piazza della Signoria i zapewniam, że od razu rzuca się w oczy. Ta marmurowa rzeźba, stworzona przez Baccia Bandinellego w 1534 roku, przedstawia Herkulesa w trakcie dramatycznego zwycięstwa nad ziejącym ogniem olbrzymem Kakusem.
Przyjrzyj się uważnie szczegółom – Herkules to kwintesencja siły i determinacji, a każdy mięsień jest wyrzeźbiony tak perfekcyjnie, że niemal wydaje się żywy. Biedny Kakus natomiast wygląda na przerażonego i pokonanego, a jego ciało wykrzywia ból. Intensywność sceny oraz napięcie wywołane przewagą Herkulesa nad wrogiem są niemal namacalne.
Bandinelli stworzył tę rzeźbę, aby ukazać potęgę i odporność Florencji w okresie renesansu. Zaprojektowano ją również tak, aby stała obok Dawida Michała Anioła, symbolizującego odwagę i inteligencję. Razem stanowią idealną parę, manifestując intelektualną i fizyczną siłę Florencji.
Stojąc tam, można poczuć cały dramatyzm tej sytuacji. Już sam rozmiar robi wrażenie, ale to energia i emocje zaklęte w rzeźbie sprawiają, że jest ona niezapomniana. Jeśli jesteś we Florencji, koniecznie zobacz to miejsce.

 

8. Perseusz z głową Meduzy Benvenuto Celliniego

„Perseusz z głową Meduzy” Benvenuto Celliniego można podziwiać we florenckiej Loggia dei Lanzi. Brązowa statua przedstawia mitycznego bohatera Perseusza trzymającego odciętą głowę ohydnej Meduzy.
W przeciwieństwie do wyidealizowanej równowagi rzeźby dojrzałego renesansu, Perseusz emanuje teatralnym napięciem i dynamiczną asymetrią, wzmacniając dramaturgię mitologicznej sceny.
Cellini był z zawodu złotnikiem, a nie rzeźbiarzem. Perseusz pozostaje jego najważniejszym dziełem artystycznym. Oglądając rzeźbę od tyłu, dostrzega się autoportret Celliniego umieszczony na tylnej części hełmu Perseusza.
Ciało Perseusza, wyrzeźbione przez Celliniego, jest perfekcyjnie umięśnione i realistyczne. Naprawdę trudno oderwać wzrok od Perseusza. Ta statua jest wspaniała.
Ale nasz wzrok przykuwa kontrastująca, przerażająca dynamika. Perseusz trzyma głowę Meduzy, z której odciętej szyi tryska krew. Gorgona, znana z wężowych włosów i spojrzenia zamieniającego w kamień, wydaje się pokonana i uciszona. Jednak to rzeźbiarz Cellini przemienił zabójcę i jego potworną ofiarę w wieczną ciszę.
Brązowa rzeźba Meduzy o spojrzeniu zamieniającym mężczyzn w kamień jest otoczona trzema dużymi marmurowymi posągami mężczyzn: Herkulesa, Dawida, a później Neptuna. Wygląda to tak, jakby Meduza rzuciła im ostatnie, triumfalne spojrzenie.

9. Dziewica w welonie Giovanniego Strazzy

Marmur jest cenionym materiałem wśród rzeźbiarzy ze względu na swój połysk i przezroczystość, co umożliwia osiąganie zachwycających efektów. Nie bez powodu był stosowany już w starożytności do lepszego przedstawiania anatomii ludzkiej oraz draperii. Marmurowe arcydzieło Giovanniego Strazzy z XIX wieku to jeden z najlepszych dowodów na to, jak wszechstronny jest marmur i jak realistyczne efekty można dzięki niemu osiągnąć.
„Madonna w całunie” ukazuje oblicze Maryi zasłonięte przez welon, z głową pochyloną w dół i zamkniętymi powiekami, sugerując modlitewną kontemplację lub wyraz smutku.
Sądzi się, że to dzieło powstało w Rzymie na początku dekady lat pięćdziesiątych XIX wieku.
Wyobraź sobie kawałek marmuru tak kunsztownie wyrzeźbiony, że przemienia się w coś nieziemskiego. Welon jest tak cienki i przejrzysty, jakby był utkaną mgłą spowijającą spokojne oblicze Matki Boskiej. Niemal cudowny jest sposób, w jaki Strazza uchwycił miękki welon i jednocześnie zachował każdy szczegół spokojnej twarzy Maryi. Właśnie to udało się Strazzie. Artysta wykorzystał do stworzenia tej rzeźby marmur kararyjski, który doskonale oddaje przejrzystość i lekkość welonu.

10. Brązy z Riace

Mówiąc o rzeźbie, mamy na myśli wszelkie techniki pozwalające na ukształtowanie materiału, nadając mu unikalne i oryginalne piękno artystyczne.
W raporcie o rzeźbach włoskich nie mogłam pominąć brązów z Riace, bardzo starych (prawdopodobnie z V wieku p.n.e.) znalezisk niedaleko Reggio Calabria.
Te wspaniałe dzieła znajdują się obecnie w Narodowym Muzeum Wielkiej Grecji w Reggio Calabria.

Spodobał Ci się tekst? Teraz czas na Ciebie. Będzie mi miło, jeśli zostaniemy w kontakcie: 

• Odezwij się w komentarzu, dla Ciebie to chwila, dla mnie to bardzo ważna wskazówka.
• Jeśli uważasz, że wpis ten jest wartościowy lub chciałbyś podzielić się z innymi czytelnikami – udostępnij mój post – oznacza to, że doceniasz moją pracę. 
• Bądźmy w kontakcie, polub mnie na Facebooku. Codziennie nowe zdjęcia, inspiracje, ciekawe informacje. 
• Dołącz do mojej grupy Włochy po mojemu.
• Śledź mnie na Instagramie @kalejdoskoprenaty! 
• Otrzymuj ‚List z Włoch’ zapisując się na newsletter. 
• A jeśli lubisz jak opisuje Włochy, to kup moją książkę

Pozdrawiam 


Renata